لیوژن فارمد اولین و تنها شرکت دانش بنیان ایرانی است که با بکارگیری توان و دانش بومی توانسته بسیاری از خدمات کنترل کیفیت داروهای بیوتکنولوژی و دیگر خدمات پیشرفته آزمایشگاهی را بر اصول GLP به شرکت های دارویی و محققان حوزه زیست فناوری در ایران ارائه دهد.

تاریخچه سیستم کیفیت در آزمایشگاه ( good laboratory practice or GLP)

در عرصه پژوهش‌های آزمایشی (غیر بالینی)، عبارت عملیات خوب آزمایشگاهی (good laboratory practice or GLP) به‌ طور خاص به یک سیستم کیفی برای کنترل‌های مدیریتی آزمایشگاه‌ها و سازمان‌های تحقیقاتی برای اطمینان از یکنواختی، ثبات، قابلیت اطمینان، قابلیت تکثیر، کیفیت و بی عیبی آزمایشات اشاره دارد .

بار در سال ۱۹۷۲ در نیوزیلند و دانمارک، و بعداً در سال ۱۹۷۸ در ایالات متحده در پاسخ به رسوایی آزمایشگاه‌های زیست سنجی  (BioTest Labs) به طور صنعتی معرفی شد. این موضوع چند سال بعد در سال ۱۹۹۲ توسط سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) (Organization for Economic Co-operation and Development) دنبال شد؛ از آن زمان سازمان OECD به بسیاری از کشورها در ترویج GLP کمک کرده ‌است.

تعریف GLP (Good Laboratory Practice):

یک سیستم کیفیت در جهت فراهم کردن شرایط و ایجاد فرایند سازمانی به منظور انجام مراحل شش گانه طراحی، اجرا، مانیتور، ثبت نتایج، گزارش و بایگانی کردن مطالعات

هدف GLP :

انجام صحیح و بهینه کارهای آزمایشگاهی و بدست آوردن نتایج دارای صحت و تکرارپذیری، بدین معنا که، تحت چه شرایط بهینه ای کار کنیم که کار صحیح باشد و منجر به حصول نتایج صحیح و تکرارپذیر شود.

در یک سیستم کیفیت خوب براساس GLP می بایست براساس Good Organization (ساختار خوب(GO)) و Good Science (دانش خوب(GS))  پیاده سازی گردد.

در عرصه پژوهش‌های آزمایشی (غیر بالینی)، عبارت عملیات خوب آزمایشگاهی (good laboratory practice or GLP) به‌ طور خاص به یک سیستم کیفی برای کنترل‌های مدیریتی آزمایشگاه‌ها و سازمان‌های تحقیقاتی برای اطمینان از یکنواختی، ثبات، قابلیت اطمینان، قابلیت تکثیر، کیفیت و بی عیبی آزمایشات اشاره دارد .
GLPاولین بار در سال ۱۹۷۲ در نیوزیلند و دانمارک، و بعداً در سال ۱۹۷۸ در ایالات متحده در پاسخ به رسوایی آزمایشگاه‌های زیست سنجی (BioTest Labs) به طور صنعتی معرفی شد. این موضوع چند سال بعد در سال ۱۹۹۲ توسط سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) (Organization for Economic Co-operation and Development) دنبال شد؛ از آن زمان سازمان OECD به بسیاری از کشورها در ترویج GLP کمک کرده ‌است.
اولین گایدلاین GLP مربوط به OECD بود.
OECD یک انجمن منحصر به فرد است که در آن دولت های 30 کشور دموکراتیک با یکدیگر همکاری می کنند تا به چالش های اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی جهانی شدن رسیدگی کنند.
اساس اولیه glp OECD بر پایه فراورده های non clinical شرکت های داروسازی روی حیوانات می¬باشد.
GLP -در مورد مطالعات غیر بالینی انجام شده برای ارزیابی ایمنی یا تأثیرگذاری مواد شیمیایی (شامل داروها) در انسان، حیوانات و محیط زیست کاربرد دارد.
GLP-، یک سیستم کیفی داده‌ها می باشد و نباید با استانداردهای ایمنی آزمایشگاهی، دستکش‌های مناسب، عینک‌ها و لباس آزمایشگاهی یا امنیت اشتباه گرفته شود.

اصول 10 گانه GLP (OECD)

منابع انسانی: تعداد کارکنان باید متناسب با دامنه و حجم فعالیت آزمایشگاه باشد باید در سیستم کیفیت (GLP) باید از صلاحیت کلیه کارکنان آزمایشگاه در ارتباط با مسئولیت هاي آنان اطمینان حاصل گردد، نظارت مناسب بر نحوه عملکرد آنان اعمال و از اثربخشی آموزش هاي انجام شده اطمینان حاصل نماید. کارکنانی که کارهاي معینی انجام می دهند باید برحسب نیاز داراي تحصیلات، آموزش و تجربه مناسب و مهارت هاي لازم باشند.

– شرکت باید دارای یک برنامه تضمین کیفیت مستند باشد تا اطمینان حاصل کند که مطالعات انجام شده مطابق با این اصول GLP است.

– برنامه تضمین کیفیت باید توسط فردی یا اشخاصی انجام شود که از طرف مدیر و به طور مستقیم از طرف مدیریت مسئول هستند و از مراحل مختلف بازرسیهای نهادهای نظارتی و شرکت های مشتری و نیز الزامات مربوط به آزمونهای در حال انجام اطلاعات کافی داشته باشند.

– این فرد/افراد نباید درگیر انجام مطالعه باشند و بایستی از یک تیم ماهر و مستقل از پرسنل آزمایشگاه تشکیل شوند. فرد QA نمی تواند جزئی از تولید و یا QC باشد.

QA بازوی سمت راست مدیریت است که باعث اطمینان خاطر مدیریت می­شود که آیا مطالعات و انجام آزمایشات واقعا براساس GLP انجام شده است یا خیر.

آزمایشگاه باید منابع مورد نیاز ایجاد، مدیریت و حفظ محیط کاري را به طریقی فراهم سازد که شرایط مطلوب براي اجراي آزمون ها و ایمنی کار مرتبط با دامنه فعالیت را برآورده نماید. طراحی و تسهیلات آزمایشگاه براي انجام آزمون ها و کالیبراسیون شامل چیدمان، منابع انرژي، نور، تهویه و … باید آنچنان باشد که انجام صحیح آزمون ها و کالیبراسیون را آسان سازد.

آزمایشگاه باید فهرستی از کلیه استانداردها و مواد مرجع و کاري، محلول ها، پودرها و سوش هاي میکروبی، سلول و ویروس که در مراحل آزمایش مورد استفاده قرار می گیرند تهیه و بصورت قابل ردیابی کد گذاري و نگهداري نماید. براي کلیه مواد فوق نگهداري برگه اطلاعاتی ایمنی مواد مرتبط با سري ساخت خریداري شده الزامی است.

این مواد باید در ظروف، محل ایمن با شرایط دمایی و تهویه مناسب نگهداري شوند. انبارش این مواد باید براساس سیستم ) FEFOاولین انقضاء، اولین خروج) باشد. کلیه نکات ایمنی در طول نگهداري و جابجایی مواد باید رعایت شوند. در صورت نیاز به انتقال مواد به مکان دیگر حتی الامکان باید از ظروف اصلی استفاده شده، در غیر اینصورت از ظروف تمیز و با برچسب گذاري مناسب استفاده شود.

هر چیزی که قرار است تحت آزمون قرار بگیرد test item می­باشد.

آزمایشگاه باید روش اجرایی براي شناسایی، دریافت و توزیع نمونه، مدون و اجرا نماید و همچنین داراي سیستمی جهت طراحی و
کنترل آزمون ها متناسب با دامنه فعالیت هاي خود ایجاد نماید. این سیستم باید حداقل شامل موارد زیر باشد.

Test System
6-1- Physical/Chemical
– دستگاه هایی که برای تولید داده های فیزیکی و شیمیایی مورد استفاده قرار می¬گیرند باید بطور مناسب در محل واقع شده و از طراحی مناسب و ظرفیت کافی برخوردار باشند.
– باید از یکپارچگی سیستمهای آزمایش فیزیکی/ شیمیایی اطمینان حاصل شود.
2-6- Biological 
– برای اطمینان از کیفیت داده ها باید شرایط مناسبی برای ذخیره سازی، فضای مناسب، بررسی و مراقبت برای سیستم های آزمایش بیولوژیکی ایجاد و حفظ شود.
– سیستم ارزیابی حیوانات و گیاهان تازه دریافت شده باید تا زمانی که وضعیت سلامتی آنها ارزیابی نشده، جدا شوند. در صورت بروز هرگونه مرگ و میر غیر عادی، این نمونه مورد نظر در مطالعات مورد استفاده قرار نمی گیرد و در صورت لزوم باید از بین برود. در تاریخ شروع یک مطالعه، سیستم های آزمایش باید عاری از هرگونه بیماری یا وضعیتی باشند که ممکن است در هدف یا انجام مطالعه تداخل داشته باشند. هرگونه تشخیص و درمان هر بیماری قبل یا در طول مطالعه باید ثبت شود.
– سوابق منبع، تاریخ ورود و وضعیت ورود سیستمهای آزمایش باید حفظ شود.

تعریفSOP : توصیف دقیق هر فعالیت کاری که زمان چرخه، زمان انجام، توالی کاری وظایف معین و حداقل موجودی لازم را برای انجام آن فعالیت مشخص می کند و به صورت مکتوب می باشد.
دستورالعمل های (روش های) عملیاتی استاندارد (Standard Operating Procedures) SOP ، دستورالعمل گام به گام نحوه انجام کارهاست. به این ترتیب تمام کارها در هر سمت شغلی براساس هر وظیفه و هر اتفاق مرحله به مرحله پیش می¬رود و کارکنان باید بر آن تسلط کافی داشته باشند تا بتوانند وظایف خود را به درستی انجام دهند. در اغلب سازمان ها این روش های مستند سازی شده و فرآیندهای کاری در صورت لزوم براساس این مستندات بهینه سازی می شوند.

– برای هر مطالعه، یک طرح مکتوب باید قبل از شروع مطالعه وجود داشته باشد. طرح مطالعه باید با امضا و تاریخ بررسی مدیر مطالعات تایید شود و در مورد انطباق GLP مطابق با الزاماتSOP ، توسط پرسنل تضمین کیفیت تأیید شود.
– در صورت لزوم به اجرای مقررات ملی در کشور که مطالعه در آن انجام می شود، باید در study plan نیز توسط مدیریت مرکز آزمون و حامی تصویب شود.
– اصلاحات در طرح مطالعاتی باید با امضاء و تاریخ بررسی مدیر مطالعات موجه و تأیید شده و به همراه study plan نگهداری شود.
study plan مستند بالادستی sop است که طراحی و اجرای کلیات مطالعه را نشان می¬دهد. مدرک مستندی است که بین study director و study personnel مبادله می شود.
– برای مطالعات کوتاه مدت، یک طرح مطالعه کلی همراه با یک مکمل خاص مطالعه مورد استفاده قرار می گیرد.

کلیات:

– گزارش نهایی باید برای هر مطالعه تهیه شود. در مورد مطالعات کوتاه مدت، ممکن است یک گزارش نهایی استاندارد به همراه یک مطالعه خاص برای مطالعه تهیه شود.

– گزارش های محققان اصلی یا پژوهشگران درگیر در این تحقیق باید توسط آنها امضا و تاریخ شوند.

– گزارش نهایی باید توسط مدیر مطالعه امضا و تاریخ زده شود تا نشانگر مسئولیت اعتبار گزارش پذیرش شده باشد. میزان انطباق گزارش ها با  GLP باید مشخص شود.

– اصلاحات و ابلاغیه ها در گزارش نهایی باید در قالب اصلاحات باشد. و دلیل اصلاحات و ابلاغیه ها باید مشخص شوند و باید توسط مدیر مطالعه امضا و تاریخ زده شود.

– اصلاح گزارش نهایی برای انطباق با الزامات ملی و بین المللی یا مرجع نظارتی، اصلاح محسوب نمی شود.

موارد زیر باید برای مدت مشخص شده توسط مقامات ذیربط بایگانی و حفظ شود. حداقل مدارکی که باید آرشیو شوند:

1- Information Pacage (IP) حاوی:

  • study plan
  • DRS
  • Study report

2- Environmental/ supporting Data  اطلاعات کامل پایش های محیطی

3-  اصلاحات + study plan ( ویرایش آنها هم باید نگهداری شود)

4- اصلاحات + Study report

5- اصلاحات + SOP

6- فایل های QA

7- کالیبراسیون

8- validation و stability

9- در صورت استفاده از حیوان و تزریق به آن و برداشت نمونه ( Specimen + Sample ) هم باید آرشیو شود.

مدت نگهداری این موارد در گایدلاین مشخص شده و همچنین بسته به کار می­باشد.

اطلاعات بچ تولیدی و پایداری ها و معتبر سازی تا زمانیکه کارخانه موجود است باید نگهداری شود.

اطلاعات کالیبراسیون تا زمان کالیبراسیون بعدی باید نگهداری شود (بعضی گایدلاین ها تا 5-2 سال در نظر گرفته اند)

الزامات مستندسازی

  • باید مستندات توسط اشخاص دارای صلاحیت تهیه،تایید و تصویب و امضا و تاریخ زده شود.
  • محتویات مستندات باید واضح باشد هر سند کد شناسایی اختصاصی داشته باشد.
  • سبک نگارش دستورالعمل ها باید به صورت جملات امری و ذکر مرحله به مرحله و ترتیب کار و بیان دقیق و آموزش دهنده باشد.
  • شرایط نگهداری (ظرف، دما، زمان و احتیاط های لازم) بیان شود.
  • استفاده از عبارات کیفی مانند مقدار مناسب، خوب، چند بار، کافی، مقدار لازم، مجاز نمی باشند به جای این عبارات، از عبارات مشخص کننده ای مانند یک ساعت، تا زمان…..، سه بار و ….. بایستی استفاده شود.
  • اعداد، محاسبات و واحدهای کمی بایستی به زبان انگلیسی نوشته شود. مثال: مقدار 2g، محلول EDTA 0.5M
  • بیان جملات کوتاه و ساده بهتر از جملات طولانی و پیچیده است.
  • فضای کافی برای ثبت اطلاعات موجود باشد.
  • مستندات درون سیستم مدیریت کیفیت باید به صورت منظم و دوره ای مرور، بررسی و بروز رسانی شوند.
  • از تهیه رونوشت های غیر مجاز باید جلوگیری شود.
  • مستندات کپی شده باید واضح و خوانا باشد.
  • کپی کردن مستندات کاری از سند اصلی نباید به گونه ای باشد که اشتباهی در کپی بوجود آید.
  • بت و ایجاد یک سابقه باید در زمان انجام فعالیت صورت گیرد.
  • از خودکار آبی پاک نشدنی استفاده شود.
  • اطلاعات به صورت واضح ، خوانا و پاک نشدنی ثبت شود. برای مثال مواردی که اگر به صورت واضح نوشته نشوند اشتباه برداشت می شوند:

(102 ≠ 1.2) (4 ≠ 9)

0 6
U V
S 5
1 7
3 8
8              B

  • پرینت ها باید پیوست ثبت نامه ها گردند. پیوست ها باید امضا و تاریخ داشته باشند.
  • هیچ یک از قسمت های دست نویس اسناد نباید خالی رها شود و باید با عبارت های کاربرد ندارد و یا NA تکمیل شود.
  • استفاده از علامت ایضا ” مجاز نیست.
  • نتایج باید با محدوده ها همخوان باشد.

Limit: 5.50-6.00            Result: 6.0                                  5.96   یا   6.02

  • قالب استاندارد برای ثبت ساعت و تاریخ باید به صورت زیر باشد:

18:10 ،10/12/1397،, 2016.08.07 (YYY-MM-DD)

  • تمامی نتایج و محاسبات در ثبت نامه ها باید به صورت اعداد انگلیسی قید شوند.

نتایج ثبت شده بایست با محدوده اعلام شده همخوان باشد. مثلا اگر محدوده دما 37.0±0.5 °C می باشد، ثبت دمای 37 °C  اشتباه است و عدد دقیق 37.2 °C است.

ایمنی و بهداشت

  • نظم و نظافت عمومی یکی از مهمترین مظاهر ایمنی در آزمایشگاه است.
  • آزمایشگاه با پسماندهاي اضافی و وسایل غیرقابل استفاده، نه تنها باعث آشفتگی و بهم ریختگی در محیط می شود، بلکه می تواند عامل مهمی در ایجاد حریق و آتش سوزي باشد.
  • خارج کردن عوامل غیرقابل استفاده از آزمایشگاه ضمن اینکه بروز حوادث را کم می کند، فضاي بیشتري براي تحقیق و نگهداري وسایل لازم و ضروري فراهم می سازد.
  • آزمایشگاه بطور مرتب باید نظافت شود. سطوح میزها و صندلی ها گردگیري و ضدعفونی شود. در صورتی که سطوح صندلی و میزها آغشته به پسماندهاي واکنشگر شده است باید به منظور جلوگیري از سرایت آن به سایر افراد کاملا تمیز و خشک گردد.
  • خوردن و آشامیدن در آزمایشگاه ممنوع است و همچنین نگهداري مواد غذایی در محل هایی که مواد شیمیایی خطرناك استفاده می شود نباید انجام گیرد. خوردن و آشامیدن باید در مکان در نظر گرفته شده به این منظور انجام شود.
  • خارج کردن دستکش بعد از اتمام کار و شستن دست ها قبل از خروج از آزمایشگاه ضروري است وسایلی که در آزمایشگاه استفاده می شوند مانند خودکار، کتاب، دفترچه یادداشت و غیره نباید به محیط تمیزي که براي خوردن و آشامیدن در نظر گرفته شده است انتقال داده شوند.
  • بهتر است در آزمایشگاه به تنهایی کار نکنید و یا آزمایشات خطرناك انجام ندهید، زیرا احتمال دارد بر اثر وقوع حوادثی چون پاشیده شدن اسید در دو چشم، سوختن بدن با مواد شیمیایی یا حرارت، بیهوش شدن بر اثر استنشاق گازهاي سمی، به کمک دیگران نیاز داشته باشید.
  • اگر بنا به ضرورت و یا نوع کاري که انجام می دهید به تنهایی در آزمایشگاه کار می کنید به افراد دیگري اطلاع داده تا هر چند وقت یکبار به صورت حضوري و یا تلفنی موقعیت شما را چک کنند.
  • رعایت بهداشت فردي در آزمایشگاه ضروري است.
  • آقایان با ریش و موي بلند وارد آزمایشگاه نشوند.
  • خانم ها با صورت آرایش کرده وارد آزمایشگاه یا مکان نگهداري مواد شیمیایی نشوند زیرا بسیاري از مواد آرایشی با بخارات شیمیایی واکنش داده و به پوست آسیب جدي می زنند. لوسیون هاي دست، جذب مواد شیمیایی را از راه پوست سرعت می بخشند.
  • استفاده از انگشتر و حلقه و … در آزمایشگاه مجاز نیست زیرا پوست بدن در زیر حلقه و .. حساس تر از نواحی دیگر است و در تماس با مواد شیمیایی آسیب بیشتري می بیند.
  • هیچ نوع مایعی را بجز آب به کمک دهان با پیپت بر ندارید.
  • از بوییدن مستقیم موادشیمیایی پرهیز کنید.
  • محل قرار گرفتن دوش و چشم شوي اضطراري و نحوه استفاده از آنها را بدانید.
  • محل قرار گرفتن جعبه کمک هاي اولیه را بررسی کرده و از وجود مواد مورد نیاز در آن مطلع شوید.
  • وسایل و مواد آزمایشگاه را به بیرون منتقل نکنید.
  • از تماس دستکش هاي آزمایشگاهی با مواد غذایی اجتناب کنید.
  • پسماندهاي آزمایشگاهی را به روش صحیح دفع کنید.
  • قبل ازخروج از آزمایشگاه از خاموش بودن وسایل آزمایشگاهی، تمیز بودن میز کار ، قطع برق ، آب و گاز و … اطمینان حاصل کنید.
  • ســطوح کار باید هر روز یک بار با الکل  70%  کاملاً ضــدعفونی شــوند. ســطوح باید به راحتی قابل تمیز کردن باشند و درز یا شکافی نداشته باشند.
    • سطوح کار باید به شوینده ها و اسیدها مقاوم باشند.
    • سطوح کار باید درصورت ریخته شدن هر گونه میکروارگانسمی با آب ژاول 10% الکل 70% آلودگی زدایی شوند.
    • پوشش هاي مناسب نظیر روپوش آزمایشگاهی و گان استفاده شود.
    • ظروف و مواد آلوده به هر گونه میکروارگانیسمی ابتدا باید اتوکلاو و آلودگی زدایی شوند و سپس دفع گردند. موارد اتوکلاو شـده جهت حمل به خارج از آزمایشـگاه باید در بسـته ها یا ظروف غیر قابل نفوذ قرار داده شوند.
    • خوردن، آشامیدن، سیگار کشیدن در این آزمایشگاه ها ممنوع است.
    • براي برداشتن مواد شیمیایی یا بیولوژیک باید از پیپت و پیپتور استفاده کرده و از مکیدن با دهان خودداري شود.
    • پس از ورود به آزمایشگاه و قبل از خروج از آزمایشگاه لازم است دست ها شسته شوند. حداقل 20 ثانیه باید صابون با دست ها در تماس باشد.خشک کردن دست ها با حوله کاغذي قبل از خروج الزامی است.
    • تسهیلات لازم جهت ایمنی کار با وسایل تیز و برنده باید درنظر گرفته شود. سر سوزن ها و وسایل تیز و برنده در ظروف غیرقابل نفوذ safety box جمع آوري شود.
    • اکثر کارها زیر هود کلاس2 انجام می گیرد.
    • افراد مشغول به کار در این آزمایشگاه ها باید آموزش دیده باشند و از خطرات کار با ارگانیسم هاي موجود و نحوه کار با آن کاملا اطلاع داشته و آموزش هاي لازم را دیده باشند.
    • در صورتیکه هنگام کار قطرات آلوده به اطراف پرتاب می شود بایستی از عینک و یا ماسک صورت استفاده نمود.
    • کار با وسایل تیز و برنده با حفظ احتیاط بسیار زیاد انجام شود.

– اعمال انجام شده برای Safety :

 preventative (اقدامات پیشگیرانه، اعمال پیش از وقوع)

) curative کاهش آسیب و درمان، اعمال بعد از وقوع حادثه)

  • نظم و نظافت عمومی یکی از مهمترین مظاهر ایمنی در آزمایشگاه است.
  • آزمایشگاه با پسماندهاي اضافی و وسایل غیرقابل استفاده، نه تنها باعث آشفتگی و بهم ریختگی در محیط می شود، بلکه می تواند عامل مهمی در ایجاد حریق و آتش سوزي باشد.
  • خارج کردن عوامل غیرقابل استفاده از آزمایشگاه ضمن اینکه بروز حوادث را کم می کند، فضاي بیشتري براي تحقیق و نگهداري وسایل لازم و ضروري فراهم می سازد.
  • آزمایشگاه بطور مرتب باید نظافت شود. سطوح میزها و صندلی ها گردگیري و ضدعفونی شود. در صورتی که سطوح صندلی و میزها آغشته به پسماندهاي واکنشگر شده است باید به منظور جلوگیري از سرایت آن به سایر افراد کاملا تمیز و خشک گردد.
  • خوردن و آشامیدن در آزمایشگاه ممنوع است و همچنین نگهداري مواد غذایی در محل هایی که مواد شیمیایی خطرناك استفاده می شود نباید انجام گیرد. خوردن و آشامیدن باید در مکان در نظر گرفته شده به این منظور انجام شود.
  • خارج کردن دستکش بعد از اتمام کار و شستن دست ها قبل از خروج از آزمایشگاه ضروري است وسایلی که در آزمایشگاه استفاده می شوند مانند خودکار، کتاب، دفترچه یادداشت و غیره نباید به محیط تمیزي که براي خوردن و آشامیدن در نظر گرفته شده است انتقال داده شوند.
  • بهتر است در آزمایشگاه به تنهایی کار نکنید و یا آزمایشات خطرناك انجام ندهید، زیرا احتمال دارد بر اثر وقوع حوادثی چون پاشیده شدن اسید در دو چشم، سوختن بدن با مواد شیمیایی یا حرارت، بیهوش شدن بر اثر استنشاق گازهاي سمی، به کمک دیگران نیاز داشته باشید.
  • اگر بنا به ضرورت و یا نوع کاري که انجام می دهید به تنهایی در آزمایشگاه کار می کنید به افراد دیگري اطلاع داده تا هر چند وقت یکبار به صورت حضوري و یا تلفنی موقعیت شما را چک کنند.
  • رعایت بهداشت فردي در آزمایشگاه ضروري است.
  • آقایان با ریش و موي بلند وارد آزمایشگاه نشوند.
  • خانم ها با صورت آرایش کرده وارد آزمایشگاه یا مکان نگهداري مواد شیمیایی نشوند زیرا بسیاري از مواد آرایشی با بخارات شیمیایی واکنش داده و به پوست آسیب جدي می زنند. لوسیون هاي دست، جذب مواد شیمیایی را از راه پوست سرعت می بخشند.
  • استفاده از انگشتر و حلقه و … در آزمایشگاه مجاز نیست زیرا پوست بدن در زیر حلقه و .. حساس تر از نواحی دیگر است و در تماس با مواد شیمیایی آسیب بیشتري می بیند.
  • هیچ نوع مایعی را بجز آب به کمک دهان با پیپت بر ندارید.
  • از بوییدن مستقیم موادشیمیایی پرهیز کنید.
  • محل قرار گرفتن دوش و چشم شوي اضطراري و نحوه استفاده از آنها را بدانید.
  • محل قرار گرفتن جعبه کمک هاي اولیه را بررسی کرده و از وجود مواد مورد نیاز در آن مطلع شوید.
  • وسایل و مواد آزمایشگاه را به بیرون منتقل نکنید.
  • از تماس دستکش هاي آزمایشگاهی با مواد غذایی اجتناب کنید.
  • پسماندهاي آزمایشگاهی را به روش صحیح دفع کنید.
  • قبل ازخروج از آزمایشگاه از خاموش بودن وسایل آزمایشگاهی، تمیز بودن میز کار ، قطع برق ، آب و گاز و … اطمینان حاصل کنید.
  • ســطوح کار باید هر روز یک بار با الکل  70%  کاملاً ضــدعفونی شــوند. ســطوح باید به راحتی قابل تمیز کردن باشند و درز یا شکافی نداشته باشند.
    • سطوح کار باید به شوینده ها و اسیدها مقاوم باشند.
    • سطوح کار باید درصورت ریخته شدن هر گونه میکروارگانسمی با آب ژاول 10% الکل 70% آلودگی زدایی شوند.
    • پوشش هاي مناسب نظیر روپوش آزمایشگاهی و گان استفاده شود.
    • ظروف و مواد آلوده به هر گونه میکروارگانیسمی ابتدا باید اتوکلاو و آلودگی زدایی شوند و سپس دفع گردند. موارد اتوکلاو شـده جهت حمل به خارج از آزمایشـگاه باید در بسـته ها یا ظروف غیر قابل نفوذ قرار داده شوند.
    • خوردن، آشامیدن، سیگار کشیدن در این آزمایشگاه ها ممنوع است.
    • براي برداشتن مواد شیمیایی یا بیولوژیک باید از پیپت و پیپتور استفاده کرده و از مکیدن با دهان خودداري شود.
    • پس از ورود به آزمایشگاه و قبل از خروج از آزمایشگاه لازم است دست ها شسته شوند. حداقل 20 ثانیه باید صابون با دست ها در تماس باشد.خشک کردن دست ها با حوله کاغذي قبل از خروج الزامی است.
    • تسهیلات لازم جهت ایمنی کار با وسایل تیز و برنده باید درنظر گرفته شود. سر سوزن ها و وسایل تیز و برنده در ظروف غیرقابل نفوذ safety box جمع آوري شود.
    • اکثر کارها زیر هود کلاس2 انجام می گیرد.
    • افراد مشغول به کار در این آزمایشگاه ها باید آموزش دیده باشند و از خطرات کار با ارگانیسم هاي موجود و نحوه کار با آن کاملا اطلاع داشته و آموزش هاي لازم را دیده باشند.
    • در صورتیکه هنگام کار قطرات آلوده به اطراف پرتاب می شود بایستی از عینک و یا ماسک صورت استفاده نمود.
    • کار با وسایل تیز و برنده با حفظ احتیاط بسیار زیاد انجام شود.