رامین فاضل: شرکت‌های دانش‌بنیان، عمدتا از طرف معاونت علمی و فناوری حمایت می‌شوند و نقش وزرات بهداشت بسیار کم‌رنگ است. مشکل اصلی تولید داخل کمبود مواد اولیه ، تجهیزات و علاقه به انجام جهادی همه کارهاست.

لیوژن فارمد چندین سال است که در زمینه کیت سازی فعالیت می‌کند و حتی خریدار بخشی از تولیدات آن خود وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است. دکتر رامین فاضل؛ مدیرعامل این شرکت در نشست زنده اینستاگرامی انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات بیوتکنولوژی پزشکی ایران با محوریت «کیت‌های تشخیصی»، درباره سهم بازار ایران از تولیدات داخلی و واردات به زمینه تولید پروب و پرایمر در حوزه ساخت کیت اشاره کرد و توضیح داد: «در کشور ما شرکت‌های زیادی در این زمینه فعال نیستند که بتوانند پروب‌ها را با رنگ‌‌های متفاوتی تولید و عرضه کنند و همین نکته بزرگ‌ترین بخش محدودکننده کار ما بوده است. از طرف دیگر معرف (reagent) ‌سازهای خیلی خوبی نیز در حوزه IVD نداریم.
او در ادامه افزود: «همان‌طور که می‌دانیم IVD به دستگاه‌ها، معرف‌ها و هرسیستمی که در حوزه تشخیص استفاده بشود حتی نرم‌افزار تقسیم می‌شود که ما تولیدکننده‌های متنوع مناسب داریم و دستگاه‌هایی که استفاده می‌شوند مانند Real Time PCR همه وارداتی هستند و در بخش معرف‌ها و مواد اولیه همان طور که در صنعت دارو ضعف داریم، این‌جا هم ضعف هست؛ البته سیناکلون به عنوان تنها شرکت در این زمینه فعالیت دارد ولی کافی نیست. از طرف دیگر معرف‌ ساز متنوعی هم در کشور نداریم، در نتیجه همه این موارد وارداتی می‌شوند. یک مسئله خیلی مهم در زمینه کیت‌های تشخیصی مسئله طراحی و توسعه توالی‌های پروب و پرایمرها هست که آن دانش در ایران وجود دارد. در واقع هر جا از مواد و دستگاه دور می‌شویم، بچه‌های ایرانی خیلی قوی کار می‌کنند به عنوان مثال در حوزه بیوانفورماتیک متخصص ایرانی بسیار خوب عمل کرده‌اند.»
رامین فاضل: شرکت‌های دانش‌بنیان، عمدتا از طرف معاونت علمی و فناوری حمایت می‌شوند و نقش وزرات بهداشت بسیار کم‌رنگ است مشکل اصلی تولید داخل کمبود مواد اولیه ، تجهیزات و علاقه به انجام جهادی همه کارهاست
رامین فاضل میزان ارز مصرفی برای بخش‌های وارداتی را این طور شرح داد: «تقریباً ۵۰ درصد ارزش مالی یک کیت، وارداتی است ولی درباره نوع ارز مثل همه جریانات دیگر برای تخصیص ارز روش دولت یکسان است، یعنی برای واردات کیت نهایی ارز دولتی پرداخت می‌شود ولی برای واردات مواد اولیه و حمایت از تولید، ارز دولتی اختصاص پیدا نمی‌کند. هر چند در کلام و حرف هست ولی ما به آن دسترسی نداشته‌ایم و مواد و تجهیزات مورد نیازمان را حتی از طریق ارز صرافی تأمین می‌کنیم که به دلیل جابه‌جایی‌ها حتی چند صد تومانی از ارز بازار آزاد گران‌تر است.»
او درباره تأثیر این روش تأمین ارز بر قیمت نهایی محصول و سخت شدن رقابت با کالای وارداتی مشابه گفت: «یک هیئت‌امنای ارزی کیت را وارد می‌کند و شرکت‌های خصوصی واردکننده کیت هم ارز دولتی نگرفته‌اند اما وقتی وزارت بهداشت به صورت همزمان مصرف‌کننده و ارزیاب است و پروتکل‌ها را می‌چیند، طبیعی است که مرکزی مانند انستیتو پاستور ترجیح می‌دهد کیت وارداتی مصرف کند و دغدغه حمایت از تولید داخل ندارد. اگر ما این محصول را تولید نکنیم، وزارت بهداشت می‌تواند آن را وارد کند، با توجه به فرهنگ غالب نقد در کشور خیالش هم راحت است که بعداً مجبور به پاسخ‌گویی نخواهد بود که کیت تائید شده‌اش چه مشکلی داشته است و به دردسر نمی‌افتد. همین تولید اندکی که داریم و الان هم حمایت‌ها کاهش پیدا کرده است به دلیل حمایت‌های معاونت علمی و فناوری و بخشی از بدنه وزارت بهداشت است. در واقع اگر فشارهای معاونت علمی و فناوری نبود، فرآیندهای تولید داخل به سختی پیش می‌رفت.»
مدیرعامل شرکت لیوژن فارمد در پایان بخش اول صحبت‌هایش گفت: «در کشور ما همه دلسوز هستند و می‌خواهند کارها به درستی جلو برود، اما مشکل همین روحیه جهادگرانه و روش اشتباهی است که می‌خواهیم همه چیز را به صورت جهادی و سریع پیش ببریم، با عجله پروتکلی بچینیم و کاری شروع شود ولی پس از مدتی فراموش خواهد شد.»

دکتر رامین فاضل: از نظر تعداد فارغ‌التحصیلان، در یک دوره طلایی هستیم. ارتباط صنعت و دانشگاه هنوز شکل مطلوب ندارد. در دسترس بودن شرکت‌های داخلی، امتیاز کیت‌های تولیدی ایرانی است.

دکتر رامین فاضل: از نظر تعداد فارغ‌التحصیلان، در یک دوره طلایی هستیم. ارتباط صنعت و دانشگاه هنوز شکل مطلوب ندارد. در دسترس بودن شرکت‌های داخلی، امتیاز کیت‌های تولیدی ایرانی است.

دکتر رامین فاضل؛ مدیرعامل شرکت لیوژن فارمد در نشست زنده اینستاگرامی انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات بیوتکنولوژی پزشکی ایران با محوریت «کیت‌های تشخیصی»، میزان پذیرش و مقبولیت کیت‌های ساخت داخل در آزمایشگاه‌های کشور، را به چند بحث مختلف مرتبط دانست و توضیح داد: «یک بحث واضح و مشخص این است که اگر محصول باکیفیتی تولید نکنیم در نهایت بازار ما محدود خواهد شد و از طرف دیگر شرکت‌های داخلی از نظر استراتژیک نباید هدف اصلی‌شان صرفاً بازار ایران باشد و آن‌ها را اقناع کند. ما باید حتما هدف صادراتی داشته باشیم و برای این منظور کیفیت خیلی بالایی برای تولیداتمان باید در نظر بگیریم که از طریق سیستم‌های مدیریت کیفیت اتفاق می‌افتد. این مورد، پایه و اساس کار است و اگر محصولی کیفیت نداشته باشد دیر یا زود این مسأله آشکار می‌شود و اعتبار از دست می‌رود، فروشی هم نخواهد بود.»

او در ادامه گفت: «بحث مرتبط دیگر این است که چقدر از تولید داخلی استقبال می‌شود؟ حتی در مورد کالاهایی که ارز ۴۲۰۰ تومانی می‌گیرند و عملا امکان رقابت ندارند، باز هم کیت‌های ایرانی به مقدار چشم‌گیری قیمتشان پایینتر است ولی غیر از اختلاف قیمت، نحوه پاسخگویی شرکت‌های ایرانی به آزمایشگاه‌ها و مراکز خرید کیت‌ها یکی از امتیازات آن‌هاست. در دسترس بودن شرکت‌های ایرانی یک امتیاز است، چون اکثر کیت‌های تراز اول دنیا به شرکت‌هایی تعلق دارد که ایران را تحریم‌ کرده‌اند یا به صورت مستقیم با ایران ارتباط ندارند، در حالی ‌که شرکت‌های داخلی همیشه در دسترس و قابل پیگیری هستند.»

دکتر فاضل درباره دریافت تاییدیه کیت‌های کرونا، به پنل وزارت بهداشت بر اساس کیت‌های خارجی اشاره و عنوان کرد: « این پنل از قوی به ضعیف (یعنی جایی که مقدار ویروس خیلی زیاد بوده تا جایی که کم است) درجه‌بندی شده است. درباره این نحوه ارزیابی حرف و حدیث زیاد است که اگر از آن بگذریم عملا تولیدات ما با کیت‌های خارجی مقایسه می‌شود و انستیتو پاستور پس از چند بار بررسی نتیجه، درباره عملکرد آن‌ها نظر می‌دهد.»

مدیرعامل شرکت لیوژن فارمد که به‌عنوان یک شرکت دانش‌بنیان و شتابدهنده در دانشگاه تهران حضور دارد درباره ارتباط دانشگاه و صنعت گفت: «این‌که دانشگاه نیرو تربیت کند و افراد وارد صنعت شوند را نمی‌توان ارتباط دانشگاه و صنعت دانست، چون این اتفاق خودکار می‌افتد. در عمل ارتباط حتی برای ما که شعبه شماره یک شرکت‌مان داخل خود دانشگاه قرار دارد، بسیار ضعیف است چون متأسفانه در کشور ما به کار گروهی عادت نداشته و آن را بلد نیستیم و مثلا وقتی دانش فنی یک کار را داریم فکر می‌کنیم کل آن به خودمان تعلق دارد. در دانشگاه به ما یاد نداده‌اند چطور وارد صنعت شویم، مدتی تجربه کنیم و بخش کوچکی از یک کار بزرگ را داشته باشیم، عملا ارتباط صنعت و دانشگاه به یک سری نقاط خاص محدود می‌شود که بیشتر بر اساس ارتباط‌های فردی است، نه این‌که از طریق دفتر ارتباط دانشگاه و صنعت الگو یا نشات بگیرد.»

به گفته او «مراکز و رشد و پارک‌های علم و فناوری در زمینه ارتباط دانشگاه و صنعت موثر بوده‌اند و کم‌کم بهتر می‌شود ولی باید این نکته را هم یادمان باشد که ما خیلی موج‌گرا هستیم؛ مثلا یک دوره بحث مقاله ISI مطرح بود و در رکورد سنجی و ارزشیابی اساتید، تعداد مقاله و نه کیفیت آن مهم شد و دنبال انتشار مقاله بودیم. الان بحث تولید، کارآفرینی و صنعت مطرح شده که هرچند رویکرد مثبتی است ولی باید حواسمان به این نکته باشد، قرار نیست همه صنعت‌گر و کار‌آفرین باشند یا همه مقاله بدهند و باید تعادلی بین آن‌ها برقرار شود.»

رامین فاضل درباره حضور افراد تحصیل‌کرده در شرکت‌های تولید کیت گفت: «ما الان در یک عصر طلایی هستیم. اوج جمعیتی فارغ‌التحصیلان متولدین دهه ۶۰ و ۷۰ در این دوره هستند و که بخش زیادی از آن‌ها به فکر مهاجرت هستند. ما این عصر طلایی را تا ۱۰-۱۵ سال آینده داریم و با پایین آمدن اوج جمعیتی، تعداد فارغ‌التحصیلان هم کاهش پیدا می‌کند. الان از نظر تعداد افراد تحصیل‌کرده غنی هستیم و به این اعتقاد ندارم که صرفا فقط به نخبگان نیاز داریم. هر کسی حتی با سطح متوسط با یادگیری بعضی موارد، می‌تواند به جاهای بالاتری در این حوزه برسد، فقط بحث انگیزه و جوان‌گرایی مهم است؛ مثلا از این نترسیم که مدیرعامل یک شرکت که جوانی زیر ۴۰ سال است، بخواهد کاری انجام دهد و از اعطای فرصت و موقعیت به او نگران نباشیم.»